RET staat voor Rationeel Emotieve Therapie, een methode van de Amerikaanse psycholoog Albert Ellis. Het uitgangspunt is dat niet de gebeurtenis je van streek maakt, maar wat je erover denkt. Twee mensen krijgen dezelfde kritiek van hun leidinggevende: de een gaat aan het werk, de ander ligt er 's nachts van wakker. Het verschil zit in de gedachte die ertussen zit, en die gedachte kun je onderzoeken.
Het ABC-schema
De kern van RET is een schema van drie letters, en de hele methode staat of valt met het besef dat B bestaat.
A is de gebeurtenis. Je wordt niet uitgenodigd voor een overleg waar je normaal wel bij zit.
B is wat je erover denkt. "Ze vinden mij niet belangrijk genoeg." Deze stap is onzichtbaar en gaat zo snel dat het lijkt of hij er niet is.
C is het gevolg: je gevoel en je gedrag. Je bent geraakt, je zegt er niets over, en de rest van de week ben je stiller in gesprekken met die leidinggevende.
Bijna iedereen denkt dat A rechtstreeks naar C leidt: die uitnodiging die er niet was, heeft mij een slechte week bezorgd. RET zet B ertussen, en daar zit de ruimte. De gebeurtenis kun je niet veranderen, de gedachte wel.
Van schema naar oefening
Neem een situatie van vorige week die je is bijgebleven. Schrijf op wat er gebeurde, wat je op dat moment dacht, en wat je voelde en deed. Alleen dat opschrijven doet al iets, want in je hoofd zit het als één brok.
Onderzoek dan die gedachte met drie vragen. Is het waar, en hoe weet ik dat? Wat is het bewijs voor, en wat is het bewijs tegen? En als het waar zou zijn, wat dan? Die laatste is de nuttigste, want vaak blijkt de ramp bij nader inzien een ongemak.
Formuleer daarna een gedachte die wél klopt en die je verder helpt. Niet "het maakt me niets uit", want dat is niet waar en dat weet je zelf ook. Wel iets als: "Ik weet niet waarom ik er niet bij was. Ik ga het vragen." Merk het verschil in wat je daarna doet.
Vier gedachten die er bijna altijd achter zitten
Ellis noemde ze irrationele overtuigingen, en in trainingen komen ze in bijna elk voorbeeld voorbij.
Moeten. Ik moet dit foutloos doen, zij moeten mij waarderen. Vervang "moeten" door "willen" en kijk wat er met de spanning gebeurt.
Rampdenken. Als deze presentatie mislukt, ben ik hier klaar. Zelden waar, en het maakt de presentatie er niet beter van.
Lage frustratietolerantie. Ik kan er niet tegen dat dit zo loopt. Onaangenaam is niet hetzelfde als onverdraaglijk.
Veroordelen. Ik ben een mislukking, hij is een idioot. Een oordeel over een heel persoon op basis van één gedraging, en daar valt niets mee te doen.
Waar het wel en niet voor is
RET is geen positief denken en het is geen manier om je ergens overheen te praten. Het is een methode om te controleren of wat je denkt ook klopt, en dat is iets anders. Werkt goed bij piekeren, uitstellen, spanning voor een gesprek of presentatie, en bij het gevoel dat anderen iets van je vinden. Ook nuttig als je zelf leidinggeeft: veel gesprekken lopen vast op een aanname die niemand heeft nagevraagd.
Wat het niet is: hulp bij een depressie, een angststoornis of trauma. Dan hoort er een behandelaar bij, en de methode wordt daar ook in die vorm gebruikt. Voor het gewone piekeren op het werk kun je er zelf mee aan de slag.
Als je erin verder wil
Het lastige is dat je je eigen gedachten slecht ziet; daar is meestal iemand voor nodig die doorvraagt. In de cursus Persoonlijk Leiderschap werk je met je eigen voorbeelden en komt dit schema langs naast andere manieren om te kijken naar wat je remt. Cursisten gaven de training een 8,4, gemiddeld over 13 beoordelingen.
Zit het bij jou vooral op onzekerheid en op moeilijk nee kunnen zeggen, dan sluit de cursus Zelfvertrouwen beter aan. Die staat op een 8,6 uit 112 beoordelingen.
