De meeste mensen vinden het spannend om te presenteren. Alle aandacht is op jou gericht en het publiek verwacht iets. Daar komt vaak nog wat bij: blozen, trillende handen, een droge mond, een onwillige blaas. Hieronder waar dat vandaan komt en wat je eraan kunt doen, en hoe je die spanning voor je laat werken in plaats van tegen je.
Waarom je lichaam zo reageert
Spanning is een oud overlevingsmechanisme. Bij dreiging heeft je lichaam twee opties, vechten of vluchten, en voor beide is energie nodig. Die energie gaat naar je armen en benen, want daarmee zou je vroeger slaan of rennen. Vandaar de trillende handen. De energie komt uit spieren en organen die op dat moment minder belangrijk zijn, en daarom verslapt je blaas en wordt je mond droog.
Het is dus geen teken dat je het niet kan. Het is je lichaam dat zich klaarmaakt, alleen voor het verkeerde soort gevaar. En adrenaline geeft ook iets terug: je bent scherper en meer gefocust dan zonder.
1. Bereid je voor op de zaal, niet alleen op je verhaal
Weet voor wie je staat en waar je staat. Als je je de ruimte kunt voorstellen, valt er op de dag zelf minder te schrikken. Bedenk vooraf welke vragen er kunnen komen, dan heb je je antwoord klaar. Voor veel mensen is dit het middel dat het meeste doet: de voorbereiding geeft rust.
2. Oefen hardop, en sta erbij zoals je straks staat
Ga voor de spiegel staan, voeten iets uit elkaar en stevig op de grond, schouders naar achter, rechtop. Doe je presentatie hardop en kijk jezelf daarbij aan. Zo oefen je een beetje met de blik die straks op je gericht is. Kan het in de echte ruimte, doe het daar.
3. Reken op de spanning en neem je maatregelen
Ga vooraf naar het toilet, drink niet te veel, en zet wel een glas water binnen bereik voor die droge mond. Zorg voor overzichtelijke notities zodat je terug kunt vallen op iets als je even de draad kwijt bent. Wie de nadelen ondervangt, houdt de scherpte over.
4. Focus op je ademhaling
De meeste spanning komt uit gedachten die je onzeker maken. Door je op je ademhaling te richten kom je in het hier en nu: je maakt een stap van je hoofd naar je lichaam. Een paar keer langzaam uitademen, langer dan je inademt, werkt in de laatste minuten voor je begint.
5. Zet je sterke punten in
Maak een keer een lijst van je eigenschappen en kies de twee die je het sterkst vindt. Humor, rust, kennis van de inhoud, oprechte betrokkenheid. Zet die bewust in en vertrouw erop. Lukt het niet om ze zelf te benoemen, vraag dan iemand anders het voor je te doen.
6. Begin krachtig
Met een prikkelende opening pak je de aandacht meteen. Een anekdote, een voorbeeld, of gewoon de vraag waar je presentatie het antwoord op is. Wees je bewust van het waarom: waarom geef je deze presentatie, en waarom zou het publiek willen blijven zitten? Zeg dat in de eerste minuut, in plaats van er vijf minuten naartoe te werken.
7. Houd het afwisselend en houd het korter dan je wil
Alleen luisteren is saai, ook bij een goed verhaal. Stel je publiek een vraag, laat iets zien, of doe een korte opdracht. Bedenk vooraf welke punten mogen sneuvelen als de tijd of de aandacht opraakt: dan hoef je dat niet ter plekke te bedenken.
Vier situaties waar mensen bang voor zijn
Plankenkoorts. Ontspan voordat je in beeld komt, haal een paar keer diep adem en glimlach. Je notities zijn je vangnet.
Een verveeld publiek. Laat de minder relevante punten vallen, ga wat sneller door je verhaal en zeg dat je dat doet. Houd oogcontact en blijf enthousiast.
Een kritisch publiek. Blijf kalm en beleefd, en durf te zeggen dat je iets niet weet. Sta rechtop, vermijd te lang oogcontact met de criticus, en maak duidelijk onderscheid tussen feiten en meningen.
Techniek die niet werkt. Test alles vooraf, en houd een versie van je verhaal in gedachten die zonder scherm kan. Gebruik geen middelen waar je zelf niet goed mee overweg kunt.
Online presenteren
Voor een deel is het makkelijker: je hoeft niet in een zaal te staan en je notities zijn dichtbij. Voor een deel is het lastiger, want je ziet geen reactie en dan gaat je hoofd zelf gaten vullen, meestal met het slechtste scenario. Wat helpt: vraag om camera's aan, bouw elke vijf minuten een vraag of een korte reactieronde in, en kijk in de camera in plaats van naar de tegels op je scherm. En houd het korter dan je fysiek zou doen.
Presenteren met overtuiging leren
In de tweedaagse training Presenteren met overtuiging werk je met je eigen presentatie: je leert je sterke eigenschappen inzetten, je verhaal opbouwen en de aandacht vasthouden. Cursisten gaven de training een 8,3, gemiddeld over 97 beoordelingen.
Wil je eerst zelf lezen, dan is er de gratis cursus Presenteren als pdf.
